4. Esaldiko hitzen ordenan Hegoaldean baino askatasun handiagoz jokatzen da. Aditz laguntzailea nagusiaren aurrera pasatzeko oitura ere bada. Balio enfatikoa-edo emateko erabiltzen da:
(EB)Bidali zituen bere ardiak>Igorri zütüan bere ardiak...(Z )(9.lerroa)
(EB)Nik segurtatu behar nuen>Nik nuen segurtatu behar(Z)
5. EREren erabileran, mendebaldeko eta erdialdeko euskalkietan guztiz arraroak diren moduak ageri dira:(beheko adibidetan)
(EB)Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina baita txikiagorik ere>Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina bai txkiagorik ere(Z)(2.lerroa)
6. Aditza era jokatugabean markatuz egiten den erlatibozko esaldi moldea aipagarria da benetan:
(EB)Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen zena>Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen(Z)(2.lerroa)
7. Perpaus kausalak osatzeko hainbat egitura berezko (zeren... bait-/ -(en); -lako (tz); ezen esplikatzailea); berdin moduzko batzuk ere (ibilki, jakinki...):
*Alemanen basakerien berri jakinki...
*Biak adin berekoak izaki....
(EB) Ardiak hainbeste esne eman zuten non negu osoan..>Ardiak hainbeste ezne eman züan non negü orotan...(Z) (49.lerroa)
8. Zuketa aditz alokutiboa erabiltzeko ohitura handia dago, batez ere, zubereran. Solaskideari zuka egiteaz gainera, haren marka aditzean ere ageri da (hikako alokutiboan bezala):
(EB)Bidali zituen bere ardiak> Igorri zütüan bere ardiak(Z)(9.lerroa)
(EB)Don Juanek esaten zuen> Don Juanek erraiten züan(Z)(44.lerroa)
JUNTADURA:
-Elkarketa menpeko moduzko konparazioa:
(EB)Orkatz bat bezala> Orkatz bat bezala(Z)(15.lerroa)
-Elkarketa juntadura aurkaria:
(EB)Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina baita txikiagorik ere>Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina bai txkiagorik ere(Z)(2.lerroa)
(EB)Hartzera hurbiltzen da, baina arkumea lotsaturik>Biltzera iseiatzen da, bena axuria lotsatürik(Z)(14.lerroa)
-Elkarketa juntadura emendiozkoa:
(EB)Artaldean sinesten zuen eta anitz hazle onean ere>Kabaletan bazüan sineste eta hanitx hazle hona ere(Z)(7.lerroa)
MENPEKO PERPAUSAK:
Perpaus Osagarriak: (EB)Amak esan du ez dela etorriko > Amak erran du ez düala etorriko(Z)(asmatutako adibidea)
Helburuzkoak: (EB) Bere ardiak edatera bidali zituen> Igorri zütüan bere ardiak eradatera(Z) (9.lerroa)
Kausazkoak: (EB) Zergatik ez zara klasera etorri? Gaixorik nagoELAKO(Asmatutako adibidea)
Erlatibozkoak: (EB)Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen zena>Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen(Z)(2.lerroa)
Denborazkoak: (EB) Orain dela 50 urte> Orai düala 50 urte(Z) (1.lerroa)
Konparaziozkoak: (EB)Orkatz bat bezala> Orkatz bat bezala(Z)(15.lerroa)
Ondoriozkoak: (EB) Ardiak hainbeste esne eman zuten non negu osoan..>Ardiak hainbeste ezne eman züan non negü orotan...(Z) (49.lerroa)
1. Hainbat zenbatzaile zehaztugabe izenaren ezker zein eskuinean joan daitezke: asko, anitz, franko, deus, zenbait (zonbeit), sobera...
(EB)Anitz hazle on ere>Hanitx hazle hona ere(Z) (7.lerroa)
2. Aditz-izenaren objektua edutezko (noren)genitiboan doa. Hegoaldean absolutuan (nor) ematen da:
(EB)Lagunak ikustera noa>Lagunen ikustera noa(Z)
(EB)Liburuak erosteko ekarri du dirua>Liburuen erosteko ekarri du dirua(Z)
3. Galdera-perpausetan, BAI/EZ erako galderetan, alditz jokatuari -a gehitzen zaio:(adibideak behean)
*Etorri dea?(etorri (al) da?)
4. Esaldiko hitzen ordenan Hegoaldean baino askatasun handiagoz jokatzen da. Aditz laguntzailea nagusiaren aurrera pasatzeko oitura ere bada. Balio enfatikoa-edo emateko erabiltzen da:
(EB)Bidali zituen bere ardiak>Igorri zütüan bere ardiak...(Z )(9.lerroa)
(EB)Nik segurtatu behar nuen>Nik nuen segurtatu behar(Z)
5. EREren erabileran, mendebaldeko eta erdialdeko euskalkietan guztiz arraroak diren moduak ageri dira:(beheko adibidetan)
(EB)Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina baita txikiagorik ere>Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina bai txkiagorik ere(Z)(2.lerroa)
6. Aditza era jokatugabean markatuz egiten den erlatibozko esaldi moldea aipagarria da benetan:
(EB)Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen zena>Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen(Z)(2.lerroa)
7. Perpaus kausalak osatzeko hainbat egitura berezko (zeren... bait-/ -(en); -lako (tz); ezen esplikatzailea); berdin moduzko batzuk ere (ibilki, jakinki...):
*Alemanen basakerien berri jakinki...
*Biak adin berekoak izaki....
(EB) Ardiak hainbeste esne eman zuten non negu osoan..>Ardiak hainbeste ezne eman züan non negü orotan...(Z) (49.lerroa)
8. Zuketa aditz alokutiboa erabiltzeko ohitura handia dago, batez ere, zubereran. Solaskideari zuka egiteaz gainera, haren marka aditzean ere ageri da (hikako alokutiboan bezala):
(EB)Bidali zituen bere ardiak> Igorri zütüan bere ardiak(Z)(9.lerroa)
(EB)Don Juanek esaten zuen> Don Juanek erraiten züan(Z)(44.lerroa)
JUNTADURA:
-Elkarketa menpeko moduzko konparazioa:
(EB)Orkatz bat bezala> Orkatz bat bezala(Z)(15.lerroa)
-Elkarketa juntadura aurkaria:
(EB)Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina baita txikiagorik ere>Bazen puntu haietan etxeko jaun handiagorik baina bai txkiagorik ere(Z)(2.lerroa)
(EB)Hartzera hurbiltzen da, baina arkumea lotsaturik>Biltzera iseiatzen da, bena axuria lotsatürik(Z)(14.lerroa)
-Elkarketa juntadura emendiozkoa:
(EB)Artaldean sinesten zuen eta anitz hazle onean ere>Kabaletan bazüan sineste eta hanitx hazle hona ere(Z)(7.lerroa)
MENPEKO PERPAUSAK:
Perpaus Osagarriak: (EB)Amak esan du ez dela etorriko > Amak erran du ez düala etorriko(Z)(asmatutako adibidea)
Helburuzkoak: (EB) Bere ardiak edatera bidali zituen> Igorri zütüan bere ardiak eradatera(Z) (9.lerroa)
Kausazkoak: (EB) Zergatik ez zara klasera etorri? Gaixorik nagoELAKO(Asmatutako adibidea)
Erlatibozkoak: (EB)Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen zena>Bazen Santa Grazian gizon bat Don Juan deitzen(Z)(2.lerroa)
Denborazkoak: (EB) Orain dela 50 urte> Orai düala 50 urte(Z) (1.lerroa)
Konparaziozkoak: (EB)Orkatz bat bezala> Orkatz bat bezala(Z)(15.lerroa)
Ondoriozkoak: (EB) Ardiak hainbeste esne eman zuten non negu osoan..>Ardiak hainbeste ezne eman züan non negü orotan...(Z) (49.lerroa)
http://euskaljakintza.blogsome.com/perpaus-elkartuak/